• Wpisów:4
  • Średnio co: 152 dni
  • Ostatni wpis:258 dni temu
  • Licznik odwiedzin:2 358 / 761 dni
Jesteś niezalogowany. Niektóre wpisy dostępne są tylko dla znajomych.
 
Kawia domowa
Kawia domowa, potocznie świnka morska (Cavia porcellus) – gatunek udomowionego gryzonia z rodziny kawiowatych (Caviidae). Została udomowiona przez południowoamerykańskich Indian jeszcze w czasach prekolumbijskich (co najmniej 2500 lat p.n.e.) najprawdopodobniej w południowej części Peru, a także na wyżynnych terenach Kolumbii. Indianie używali kawii w celach kulinarnych, rytualnych i w medycynie ludowej. Trafiły do Europy jako zwierzęta hobbystyczne już w XVI wieku, zaś w wieku XIX zaczęły być używane jako zwierzęta laboratoryjne. C. porcellus jako forma udomowiona winna być traktowana jako zwierzę bez ustalonych dzikich populacji. Wśród ludności południowoamerykańskiej nadal rozpowszechniona jest hodowla kawii domowych na mięso. Jako zwierzęta rzeźne są także hodowane w krajach afrykańskich, ale większość kawii żyje w hodowlach hobbystycznych popularnych na całym świecie.Kawia domowa pochodzi z Ameryki Południowej. Została udomowiona przez południowoamerykańskich Indian jeszcze w czasach prekolumbijskich najprawdopodobniej w południowej części Peru, a także na wyżynnych terenach Kolumbii. Ślady znajomości człowieka z kawią są dokumentowane w postaci mumii tych zwierząt odnajdywanych w grobowcach ludzkich ówczesnych lokalnych ludów. Ekofakty w postaci szczątków przedstawicieli tego gatunku pojawiały się w depozytach archeologicznych datowanych na 9000 lat p.n.e. Udomowienie nastąpiło co najmniej 2500 lat p.n.e., a nie można wykluczyć że nawet 5000 lat p.n.e. Wśród najstarszych ekofaktów znajdują się szczątki kawii w postaci zwęglonej lub noszące ślady cięcia, co potwierdza tezę o wykorzystywaniu tych zwierząt jako składniku pokarmu ówczesnych Indian. Kontekst znalezisk datowanych na okres po 2500 roku p.n.e. sugeruje wykorzystywanie kawii w celach rytualnych. Inkowie cenili delikatne mięso, używali kawii w diagnostyce medycyny ludowej i regularnie składali je w ofierze bogom.

Zwęglone kości kawii domowej odkryto między innymi w Świątyni skrzyżowanych rąk (stanowisko archeologiczne Kotosh w górach, w północno-centralnej części Peru). Ich wiek został określony na około 2500–2000 p.n.e. W położonym w bliskiej odległości na północny zachód od Kotosh Chavin de Huantar, wśród rytualnych znalezisk odkrytych na terenie starej świątyni (ok. 1000–500 lat p.n.e.) znajdowały się elementy sztuki kultowej, wyroby ceramiczne, skorupy małży spondylus, oraz kości kawii z resztkami żywności. Kontekst rytualnego wykorzystywania ciał kawii był także identyfikowany w późniejszych znaleziskach archeologicznych z okresu od ok. 200 lat p.n.e. do roku 1532.


 

 
Chomik
Chomiki (Cricetinae) – podrodzina gryzoni z rodziny chomikowatych.

Do rodziny chomikowatych zalicza się blisko 300 gatunków zwierząt. Chomiki właściwe są bliskimi krewnymi norników i szczura piżmowego. Zewnętrznie nie są zbytnio podobne do swych krewniaków. Zwierzęta bardziej podobne do chomików takie jak: mysz domowa, mysz leśna, suwak i inne z rodziny Muridae są bardzo dalekimi krewnymi chomików. Z licznej grupy chomików tylko niektóre gatunki można uznać za zwierzęta domowe. Należą do nich chomiczek syryjski, chomik Roborowskiego, chomik chiński, chomik dżungarski i chomik Campbella. Hodowane w domach chomiki mają swych krewnych żyjących na wolności.

Główne cechy budowy anatomicznej
Wzór zębowy I C P M
16 = 1 0 0 3
1 0 0 3
Chomiki posiadają 16 zębów. 2 siekacze i 6 trzonowców rozstawione na dole i na górze. Siekacze nie posiadają korzenia, dlatego rosną przez całe życie chomika. Zwierzę może je ścierać, jedząc twardy pokarm. Tuż przy obu stronach warg znajdują się pojemne worki policzkowe. Są tak duże, że po napełnieniu przekraczają podwojony obwód głowy. Służą do transportu pożywienia. Zwierzę opróżnia je pocierając je przednimi kończynami. Żołądek chomika składa się z dwóch komór. W pierwszej komorze następuje wstępne trawienie, natomiast w głównej komorze pokarm przechodzi ostateczne trawienie.


Podstawowym pokarmem jest specjalistyczna mieszanka dla gryzoni. Jako dodatek żywieniowy podaje się:

Nasiona – pszenica, owies, kukurydza, jęczmień, len, sorgo, proso oraz pestki słonecznika i dyni (dwa ostatnie w małych ilościach, ze względu na dużą ilość tłuszczu).
Warzywa – marchew, buraki, rzepa, brokuł, endywia, szpinak, ogórek, słodka papryka, pomidor, liście kalafiora, pietruszka.
Owoce – jabłko, gruszka, winogrona, arbuz, maliny, truskawki, banany.
Zioła – krwawnik pospolity, gwiazdnica pospolita, starzec zwyczajny, koniczyna, mniszek pospolity, tasznik pospolity, koper, liście maliny.
Inne – rodzynki, gotowane jajko (białko), ser biały, ryby (gotowane bez soli), krewetki.
Owady – chomiki też bardzo chętnie jedzą larwy mącznika. Należy im podawać 3-4 owady tygodniowo, żeby uzupełnić potrzebne białko.
Nie wolno chomików karmić: kruchą sałatą, cebulą, fasolą, owocami pestkowymi, solonymi orzeszkami i słodyczami oraz owocami cytrusowymi.

Do ścierania zębów poza twardym pokarmem mogą służyć gałązki z drzew owocowych (jabłoni czy gruszy) oraz gałązki orzecha włoskiego.

Chomiki dzieli się według wielkości na:

duże
średnie
małe (karłowate)
Duże chomiki
Jedynym przedstawicielem dużego chomika w Europie i Azji jest, występujący również w Polsce, chomik europejski (Cricetus cricetus). Ma wielkość świnki morskiej, ze względu na specyficzny tryb życia nie nadaje się zupełnie do trzymania w domu.

Chomiki średniej wielkości
Do tej grupy chomików zaliczany jest chomiczek syryjski (Mesocricetus auratus). Kwestia czy rumuński chomik (Mesocricetus newtoni) o czarnej sierści na brzuchu jest odrębnym gatunkiem, czy tylko północnym podgatunkiem chomiczka syryjskiego nie została do końca rozstrzygnięta. Te dwie formy dają niepłodne potomstwo.

Chomiki karłowate
Chomiczak szary (Cricetulus migratorius) również pochodzi z Europy. Do tego samego rodzaju (mimo że zamieszkuje Azję) zalicza się chińskiego chomika pręgowanego (Cricetulus griseus). Niektóre chomiki zaliczane są do grupy karłowatych tylko ze względu na anatomię, gdyż posiadają pokaźne rozmiary. Największy z nich to chomik koreański (Tscherskia triton), podobny do szczura z powodu bardzo długiego ogona. Calomyscus bailwardi do złudzenia przypomina mysz. Jednak Tscherskia triton, Calomyscus bailwardi oraz zaliczany do karłowatych niewielki chomik Eversmanna (Allocricetulus eversmanni) bardzo rzadko sprowadzane są do Europy. Coraz częściej w handlu spotykne są krótkoogonowe chomiki karłowate. Chodzi tu przede wszystkim o chomika dżungarskiego (Phodopus sungorus), nazywanego też syberyjskim. Klasyfikowany wcześniej jako jego podgatunek karłowaty chomik Campbella (Phodopus campbelli), jest już uznawany za odrębny gatunek. Najmniejszym przedstawicielem karłowatych chomików jest chomik Roborowskiego (Phodopus roborovskii). Jest on także najmniejszy spośród wszystkich chomików.


Do podrodziny chomików należą następujące rodzaje:

Allocricetulus
Cansumys (jedynym przedstawicielem jest Cansumys canus)
Cricetulus
Cricetus (jedynym przedstawicielem jest Cricetus cricetus – chomik europejski)
Mesocricetus
Phodopus
Tscherskia (jedynym przedstawicielem jest Tscherskia triton – chomik koreański)
 

 
Kot
kot domowy – udomowiony gatunek ssaka z rzędu drapieżnych z rodziny kotowatych
kot – określenie każdego ssaka z rodziny kotowatych
kot (Felis) – rodzaj ssaków z rodziny kotowatych
kot – w gwarze łowieckiej zając
Kot – polski miesięcznik dla miłośników kotów
Kot – jezioro na Pojezierzu Mrągowskim
Kot – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Jedwabno
Kot – polskie nazwisko
Kot – film produkcji amerykańskiej będący ekranizacją książki amerykańskiego pisarza Dr. Seussa
KOT – skrót od nazwy Kolarska Odznaka Turystyczna, odznaki turystyki kwalifikowanej ustanowionej przez Komisję Turystyki Kolarskiej Zarządu Głównego PTTK
kot (inaczej drapak/drapacz) – mała kotwica, używana do kotwiczenia małych łodzi i wyławiania zatopionych przedmiotów
kot (ang. trackball) – zamiennik myszy komputerowej
kot – w polskiej gwarze żołnierskiej żołnierz służby zasadniczej o krótkim stażu
kot Schródingera – eksperyment myślowy mechaniki kwantowej
Kot Morski – polski herb szlachecki
Kot rabina – francuska seria komiksowa
Palenie kotów – świętojańska zabawa w dawnej Francji
kot Filemon – bohater książek i filmów animowanych dla dzieci
Kot wśród gołębi – powieść Agaty Christie
Pies, kot i... – telewizyjny serial animowany dla dzieci
Kot w butach – europejska baśń ludowa
Kot w butach – polski balet
akustyczny kotek – projekt przeprowadzony w latach 60. przez CIA
Koty-Rybno – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie grajewskim, w gminie Grajewo
kota – ujednoznacznienie
koty – ujednoznacznienie
Kocur
Kotka
Kotek
Rasy kotów – jeden ze sposobów klasyfikacji kotów domowych. Kot uważany jest za kota danej rasy, jeżeli spełnia wszystkie cechy określone dla tej rasy. Na świecie istnieją różne organizacje rejestrujące i poświadczające rodowody, jednak tylko te zrzeszone w World Cat Congress wystawiają w pełni honorowane na całym świecie rodowody. [1] Tylko trzy procent kotów to koty rasowe, a jeszcze mniejszy odsetek z nich nadaje się do prezentacji na wystawach. Rodowód zaświadcza, że kot należy do kotów rasy przez pokazanie co najmniej czterech pokoleń hodowlanych. Sama koncepcja ras kotów jest stosunkowo nowa. Jeszcze dwieście lat temu koty nie były klasyfikowane, dziś znanych jest około sto ras kotów. Odmiana kota domowego może być również określona przez właściwości inne niż rasa, takie jak: kategoria, odmiana i grupa barwna.
Kategorie ras według FIFe

Kategoria I – koty perskie i egzotyczne (np. perski)
Kategoria II – koty półdługowłose (np. Maine Coon)
Kategoria III – koty krótkowłose i somalijskie (np. rosyjski niebieski)
Kategoria IV – koty syjamskie i orientalne (np. syjamski)
Kategorie ras według TICA

Kategoria I – rasy kotów wyhodowanych (np. Maine Coon, rosyjski niebieski)
Kategoria II – rasy naturalne (np. Korat, Manx)
Kategoria III – rasy zmutowane (np. Sfinks)
Kategoria IV – hybrydy (np. Ocicat)
 

 
Pies
Rasy psa – dawniej rasy (w znaczeniu zootechnicznym) zwierząt z gatunku psa domowego (Canis familiaris) wyselekcjonowana głównie pod kątem wartości użytkowej, a współcześnie grupy psów uznanych przez organizację kynologiczną za spełniającą wymogi ustalonego przez nią wzorca rasy, ukierunkowanego głównie pod kątem wyglądu zewnętrznego[1]. Różne stowarzyszenia kynologiczne stosują różne kryteria podziału tego gatunku na rasy oraz – zachowując odrębność w jeszcze większym stopniu – grupują rasy według swoich zasad, określonych we wzorcu rasy.


Ilustracja z Webster’s New Illustrated Dictionary z 1911 roku
Pojęcie rasy powstaje, kiedy grupa osobników należących do tego samego gatunku jest w stanie reprodukować się, konsekwentnie zachowując te same cechy, przy uwzględnieniu takich czynników jak środowisko, historia, geografia, czy użytkowość. Istotne jest, by była to grupa o liczebności wystarczającej do utrzymania rasy bez konieczności stosowania kojarzeń w pokrewieństwie bądź dolewu obcej krwi.
Nie istnieją dokładne dane dotyczące czasu w jakim człowiek miałby zacząć ingerować w hodowlę tych zwierząt. Räber podaje, że w mezolicie ludzie preferowali osobniki przywiązujące się do ludzkiej grupy i pod tym kątem przeprowadzali dobór. Istotny skok w procesie tworzenia się ras nastąpił w momencie porzucenia przez ludzi koczowniczego trybu życia na korzyść osiadłego, związanego z uprawą ziemi i hodowlą innych zwierząt domowych (m.in. bydła)[3]. Początkowo typy psów, które wyłoniły się z procesu selekcji dokonywanej przez człowieka i środowisko, były „rasami regionalnymi” mogącymi przeżyć w odpowiedniej niszy ekologicznej.

Przykładem takiej prarasy jest pies torfowy, w typie wilkowatym (Canis familiaris palustris), którego szczątki pochodzące z neolitu, odkryto pod koniec XIX wieku, w Szwajcarii. Pies ten był trzymany w osadach ludzkich zbudowanych na palach, w rejonach zabagnionych. Studer, będący zoologiem z Berna, zafascynowany odkryciem szczątków prapsów wraz z innymi naukowcami, stworzył historyczny podział ras w stosunku do współcześnie istniejących. Opublikował te wyniki w 1901 roku, w swojej pracy pod tytułem "Psy prehistoryczne a obecnie żyjące rasy" ("Die prähistorischen Hunde in ihrer Beziehung zu den gegenwärting lebenden Rassen". Na podstawie tej pracy wielu późniejszych kynologów tworzyło swoje publikacje. Z czasem okazało się, że przedstawiony przez Studera podział ras nie uwzględniał wszystkich cech, a nadanie nazwy szpic torfowy długo pokutowało poglądem, że szpice to najstarsza grupa psów na świecie.


Basenji – jedna z ras pierwotnych
Skamieniałości pochodzące z ok. 6500 lat temu (4500 lat p.n.e.) pozwoliły wyodrębnić 5 głównych typów psa z tamtego okresu.
Według Hansa Räbera pierwsze hodowle psów rasowych prowadzili myśliwi szlacheccy, którzy kładli nacisk na „czystość ras” rozumianą jako umiejętności myśliwskie przekazywane potomstwu, takie jak trzymanie tropu itp. Stare germańskie dokumenty prawne informują o dużej wartości psa w ten sposób hodowanego[3].

Do czasów współczesnych powstały tysiące ras psa domowego[5], głównie myśliwskich[6]. Większość z nich wyginęła. Około 400 ras uznano w rejestrach organizacji kynologicznych. Niektórym współczesnym rasom grozi wyginięcie.

W efekcie sprzecznych poglądów hodowców na temat wyglądu psów poszczególnych ras[5], w XIX wieku powstały pierwsze kluby kynologiczne. Wprowadziły wzorce dla każdej z ras, księgi hodowlane (księgi rodowodowe, wykazujące przodków poszczególnych psów), rodowody (świadectwa pochodzenia) oraz zakaz wystawiania psów niezarejestrowanych w księgach hodowlanych. Przyczyniło się to do ukierunkowaniu hodowli psów pod kątem spełnienia wymogów wzorca narzuconego przez klub kynologiczny działający w danym regionie. Selekcjonowanie osobników pod kątem użytkowości zostało zastąpione dążeniem do podkreślania zewnętrznych cech budowy (eksterieru).

Hodowla w tzw. czystości rasy polega na kojarzeniu blisko spokrewnionych osobników w obrębie tejże rasy, co ograniczyło pulę genową jej populacji. Wybieranie do dalszej hodowli osobników spełniających wymogi wzorca rasy, zwłaszcza zwycięzców wystaw, jeszcze bardziej zwiększa poziom inbredu. Takie techniki hodowlane przyczyniły się do wzmacniania wad genetycznych zwierząt. W prawidłowo prowadzonej hodowli psy będące nosicielami genów odpowiedzialnych za wady wrodzone nie powinny być dopuszczane do reprodukcji.
Mimo olbrzymiej zmienności obserwowanej w obrębie gatunku uważa się, że udomowieniu uległ tylko jeden, nazwany przez Karola Linneusza Canis familiaris. Linneusz zdefiniował to zwierzę na podstawie takich cech jak: „ogon skierowany w górę”, „lizanie ran”, „częstego zapadania na rzeżączkę” oraz „oddawania moczu na dźwięk pewnych melodii”.

Zarówno różnice w rozmiarach (psy rasy chihuahua mają dwanaście centymetrów w kłębie, wilczarz irlandzki niemal metr), jak i w wadze (mastif angielski waży pięćdziesiąt razy tyle co szpic miniaturowy) mogą być bardzo znaczne. Podobnie zakres umaszczenia, kształtów i cech charakteru psów jest bardzo szeroki.

Poszczególne rasy psa mają różny zasięg występowania. Niektóre są popularne na całym świecie, inne znane są tylko w kraju pochodzenia, ewentualnie w jego najbliższym sąsiedztwie. Wiele ras przeznaczonych pierwotnie do ściśle określonych zadań przystosowało się z czasem do pełnienia różnych funkcji. Głównie z tych powodów nie istnieje jednolita systematyka ras. Stosowane przez poszczególne organizacje kynologiczne systematyki opierają się na pokrewieństwie poszczególnych ras, ich użyteczności i przydatności do określonych zadań, a także na liczebności przedstawicieli danej rasy w rejonie działania danej organizacji[6]. Tak postawione kryteria powodują rozbieżności w ocenie, do której grupy zaliczyć psy danej rasy, a tym samym powodują, że przyjmowane klasyfikacje są podziałami sztucznymi.


Rasy psa na francuskiej ilustracji z początku XX wieku
Najstarsze rasy o genach najbardziej zbliżonych do wilka określane są mianem psów pierwotnych albo ras prymitywnych. Co do pozostałych ras brak jest dowodów umożliwiających określenie ich filogenezy.

Główne grupy ras wyróżniane pod kątem użyteczności to:

psy użytkowe, nazywane też roboczymi albo pracującymi – są to psy pasterskie (zwane też owczarkami lub psami do zaganiania zwierząt gospodarskich), pociągowe, służbowe i stróżujące, a także towarzyszące osobom niepełnosprawnym,
psy myśliwskie, a wśród nich wyżły, psy gończe, płochacze, posokowce i norowce (jamniki),
psy ozdobne i do towarzystwa.
Ze względu na budowę ciała psów danej rasy można zaliczyć je do określonego typu, przy czym proponowane podziały na takie typy również są zależne od autora. Przykładowy podział współcześnie występujących ras:

molosy, a wśród nich dogi i mastify,
teriery,
charty,
szpice (wśród nich są psy pociągowe, pasterskie i myśliwskie),
pinczery,
sznaucery.